Cơ quan chức năng vừa chính thức ban hành danh mục 39 thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực an toàn bức xạ và hạt nhân, bao gồm 33 thủ tục cấp trung ương và 6 thủ tục cấp địa phương. Động thái này nhằm hoàn thiện khung pháp lý từ khâu cấp phép vận hành, xuất nhập khẩu, vận chuyển cho đến đào tạo nhân lực và cung cấp dịch vụ kỹ thuật chuyên ngành.
Phân cấp quản lý chặt chẽ từ Trung ương đến địa phương
Ở cấp trung ương, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ) được giao trách nhiệm thực hiện các thủ tục trọng yếu. Cụ thể, cơ quan này sẽ cấp giấy phép tiến hành công việc bức xạ cho việc vận hành máy gia tốc, thiết bị xạ trị, thiết bị chiếu xạ khử trùng, cũng như các hoạt động liên quan đến sử dụng nguồn phóng xạ, sản xuất và chế biến chất phóng xạ.
Bên cạnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng thiết lập các quy định mới về quản lý hoạt động nhập khẩu, xuất khẩu, đóng gói, vận chuyển và vận chuyển quá cảnh đối với nguồn phóng xạ, chất thải phóng xạ, vật liệu và thiết bị hạt nhân. Đáng chú ý, các quy trình về xử lý và lưu giữ chất thải phóng xạ cùng nguồn phóng xạ đã qua sử dụng nay được quy hoạch vào cùng một nhóm quản lý thống nhất.
Tại cấp địa phương, 6 thủ tục mới được giao cho UBND cấp tỉnh thực hiện, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực y tế - nơi ứng dụng năng lượng nguyên tử phổ biến qua các thiết bị phát tia X. Các thủ tục này bao gồm: khai báo thiết bị X-quang chẩn đoán y tế, thiết bị chụp cắt lớp PET/CT; cấp mới, gia hạn, sửa đổi giấy phép sử dụng thiết bị X-quang; và cấp chứng chỉ cho người phụ trách an toàn tại cơ sở y tế.
Song song với việc ban hành quy định mới, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã rà soát và bãi bỏ 37 thủ tục cấp trung ương và 14 thủ tục cấp địa phương không còn phù hợp. Các thủ tục bị bãi bỏ phần lớn liên quan đến cấp phép riêng lẻ cho từng hoạt động cụ thể như lưu giữ tạm thời nguồn phóng xạ hay vận hành thiết bị chiếu xạ.
Tầm nhìn chiến lược về điện hạt nhân
Việc làm mới các thủ tục hành chính diễn ra trong bối cảnh lĩnh vực năng lượng nguyên tử đang nhận được sự quan tâm đặc biệt từ lãnh đạo cấp cao. Vào tháng 9/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có chuyến thăm và làm việc với Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, nhấn mạnh tinh thần "tự chủ chiến lược".
Trước đó, vào tháng 6/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi), chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1. Luật mới này tái khẳng định điện hạt nhân là một chiến lược quốc gia và đưa ra các chính sách thúc đẩy ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình.
Phát biểu tại Hội nghị tổng kết năm 2025 của ngành, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhận định Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Ông nhấn mạnh sự thay đổi về chất trong công tác quản lý: "Từ quản lý những chỗ nhỏ, giờ phải quản lý suốt vòng đời của một nhà máy điện hạt nhân". Bộ trưởng khẳng định an toàn là điều kiện tiên quyết và không có ngoại lệ khi tái khởi động chương trình điện hạt nhân.
Theo danh mục công nghệ chiến lược do Thủ tướng ban hành tháng 6/2025, năng lượng và vật liệu tiên tiến là một trong 11 nhóm trọng điểm. Các sản phẩm thuộc nhóm này bao gồm: lò phản ứng hạt nhân nhỏ, an toàn; pin lithium-ion, pin thể rắn, nhiên liệu và điện phân; cùng các loại vật liệu tiên tiến khác.
